Czerwone Gitary to jeden z najważniejszych zespołów w historii polskiej muzyki rozrywkowej, a ich piosenki do dziś cieszą się popularnością. Kto tworzył pierwszy skład grupy i jak muzycy rozpoczęli wspólną działalność? W artykule przyglądam się początkom zespołu, jego zmianom personalnym oraz kolejnym etapom kariery.

Czerwone Gitary powstały 3 stycznia 1965 roku w gdańskiej kawiarni „Cristal” we Wrzeszczu. Podczas spotkania, które trwało od 11.00 do 14.30, Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Jerzy Kossela, Jerzy Skrzypczyk i Henryk Zomerski postanowili stworzyć zespół z własnym brzmieniem. Jak już śledzisz takie zagadnienia, poznaj wiek i niezwykłą karierę Jerzego Stuhra. Nazwę zaproponował Franciszek Walicki. Choć Kossela zgłosił konkurencyjne „Maskotki”, głosowanie wygrały gitary — czerwone również w rzeczywistości.

Muzycy wywodzili się z gdańskiego środowiska i zespołów „Grupa X” oraz „Pięciolinie”. Chcieli porzucić wyczerpujące trasy „Pięciolinii”, które utrudniały naukę i naprawę sprzętu. Zamiast naśladować zagraniczne gwiazdy, zamierzali rozwijać własne kompozycje, aranżacje i wykonanie, czerpiąc z polskich oraz słowiańskich inspiracji. Szczególnie podoba mi się, że od początku stawiali nie tylko na głośne granie, lecz także na własny pomysł na muzykę.

Od szkolnych pseudonimów do miana „polskich Beatlesów”

W 1965 roku Czerwone Gitary występowały w sopockim klubie Non-Stop, a pierwszy koncert zagrały w Elblągu. Jeżeli interesuje cię ta tematyka to sprawdź, które struny najlepiej pasują do twojej gitary akustycznej. W kwietniu nagrały pierwsze utwory dla Polskiego Radia, po czym ruszyły w debiutancką trasę z hasłem „Gramy i śpiewamy najgłośniej w Polsce”. Ich pierwsza płyta zawierała cztery piosenki: „Bo ty się boisz myszy”, „Taka jak Ty”, „Licz do stu” i „Pluszowe niedźwiadki”. Gościnnie zaśpiewał i zagrał z zespołem Seweryn Krajewski, który w grudniu zastąpił odchodzącego Zomerskiego.

Karierę utrudniała szkolna sytuacja Skrzypczyka i Krajewskiego: jako uczniom szkoły muzycznej groziło im skreślenie za występy w zespole bigbitowym. Dlatego plakaty pomijały ich nazwiska, a muzycy używali pseudonimów: Krajewski występował jako Robert Marczak, Skrzypczyk — jako Jerzy Geret. Prasa szybko ochrzciła grupę „polskimi Beatlesami”, zwracając uwagę na energię koncertów i charakterystyczne brzmienie. Jednak Czerwone Gitary rozwijały własny styl, a już w pierwszym roku działalności połączyły gdański debiut z występami, nagraniami radiowymi i planami ogólnopolskiej kariery.

Jak zespół wypracował własny styl i zdobył miano polskich Beatlesów

Od pierwszej płyty do największych przebojów grupy

Czerwone Gitary powstały w styczniu 1965 roku, gdy w gdańskiej kawiarni Cristal spotkali się Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Jerzy Kossela, Jerzy Skrzypczyk i Henryk Zomerski. Nazwę zaproponował Franciszek Walicki; muzycy odrzucili „Maskotki”, a czerwony kolor gitar szybko stał się znakiem rozpoznawczym zespołu. Chcieli stworzyć własne brzmienie inspirowane polską i słowiańską muzyką, choć prasa nazywała ich polskimi Beatlesami.

Zespół debiutował w sopockim klubie Non-Stop, a jesienią ruszył w trasę z hasłem „Gramy i śpiewamy najgłośniej w Polsce”. Polskie Radio nadało jego utwory w kwietniu 1965 roku. Na pierwszej małej płycie znalazły się „Bo ty się boisz myszy”, „Taka jak Ty”, „Licz do stu” i „Pluszowe niedźwiadki”; gościnnie zaśpiewał Seweryn Krajewski. Skrzypczyk i Krajewski przez pewien czas występowali pod pseudonimami, by udział w zespole bigbitowym nie zagroził ich nauce w szkole muzycznej.

W 1966 roku muzycy nagrali w dwa dni album „To właśnie my”, który sprzedał się w 160 tysiącach egzemplarzy. Po odejściu Kosseli Klenczon objął funkcję kierownika muzycznego, a Krajewski został jednym z głównych kompozytorów. Kolejne albumy zdobywały złote płyty. W styczniu 1969 roku Czerwone Gitary otrzymały w Cannes nagrodę MIDEM za największą sprzedaż płyt w kraju pochodzenia — taką samą jak The Beatles.

Melodie, które wciąż łączą pokolenia i przywołują całą epokę

Od września 1968 do maja 1970 roku Polskie Radio nadało utwory zespołu około 1,1 tysiąca razy. Najczęściej rozbrzmiewały „Tak bardzo się starałem”, „Jesień idzie przez park” i „Powiedz, stary, gdzieś ty był”. Z tego okresu pochodzą też znane kolejnym pokoleniom przeboje: „Anna Maria”, „Historia jednej znajomości”, „10 w skali Beauforta”, „Matura”, „Nie zadzieraj nosa”, „Takie ładne oczy” i „Dozwolone do lat 18”. Wracam do nich, bo kilka dźwięków wystarczy, by przywołać całą epokę.

Po odejściu Klenczona w 1970 roku zespół ograniczył koncerty, a na początku lat osiemdziesiątych zawiesił działalność. Jego piosenki nadal trafiały do słuchaczy na płytach i kasetach, a przeboje rozbrzmiewały na festynach, prywatkach, dyskotekach i weselach. W 1991 roku grupa wróciła na scenę i przez kolejnych sześć lat zagrała około 500 koncertów. W 1999 roku wydała album „Jeszcze gra muzyka”, który zdobył status złotej płyty.

Czerwone Gitary nagrały 14 albumów, w tym „Czerwone Gitary 2”, „Czerwone Gitary 3”, „Na fujarce”, „Dzień jeden w roku”, „Port piratów”, „O.K.” i „Jeszcze raz”. Do ich repertuaru należą także „Kwiaty we włosach”, „Płoną góry, płoną lasy”, „Ciągle pada” i „Kołysanka dla okruszka”. Zespół nadal koncertuje, a przeboje Klenczona i Krajewskiego wciąż łączą słuchaczy w różnym wieku.

Odejścia, zawieszenie działalności i powrót Czerwonych Gitar

Po odejściu Jerzego Kosseli funkcję szefa muzycznego objął Krzysztof Klenczon, a Czerwone Gitary zdobyły największą popularność. W styczniu 1969 roku w Cannes odebrały nagrodę MIDEM za najwyższą sprzedaż płyt w kraju pochodzenia; takie samo wyróżnienie otrzymali wtedy The Beatles. Od września 1968 do maja 1970 roku Polskie Radio odtworzyło piosenki zespołu około 1100 razy. Pod tym linkiem znajdziesz post, w którym o tym wspominamy. Klenczon odszedł w 1970 roku, po czym grupa koncertowała rzadziej i stopniowo ograniczała działalność.

Na początku lat osiemdziesiątych Czerwone Gitary zawiesiły działalność w Polsce, a muzycy rozpoczęli inne projekty. Seweryn Krajewski skupił się na karierze solowej i komponowaniu muzyki filmowej, jednak przeboje grupy nadal rozbrzmiewały w domach i na potańcówkach. Słuchacze kupowali płyty i kasety, a na prywatkach, festynach i weselach śpiewali „Annę Marię”, „Maturę” oraz „Kwiaty we włosach”. Mimo przerwy w koncertowaniu piosenki zachowały ważne miejsce w ich codziennym życiu.

Wśród utworów, które przypominały słuchaczom o Czerwonych Gitarach, znalazły się:

• „Anna Maria”
• „Matura”
• „Kwiaty we włosach”

Od wielkiego powrotu do złotej płyty i setek koncertów

W 1991 roku zespół wrócił na scenę i szybko rozpoczął intensywne koncerty. Na jubileusz 25-lecia zaplanował 38 występów, a w ciągu następnych sześciu lat zagrał ich około 500. Kiedy w 1997 roku odszedł Krajewski, Bernard Dornowski i Jerzy Skrzypczyk zaprosili do zespołu Wojciecha Hoffmanna oraz Mieczysława Wądołowskiego. Spór o nazwę trafił do sądu, który oddalił wniosek Krajewskiego i pozostawił prawa przy działającym zespole.

W 1999 roku Czerwone Gitary wydały album „Jeszcze gra muzyka” — pierwszy nowy krążek po ponad 20 latach przerwy wydawniczej. Płyta zdobyła status złotej. Rok później grupa ruszyła w trasę „Lata z Radiem” bez Krajewskiego, za to z Kosselą i Zomerskim. Zespół nagrał łącznie 14 albumów, a jego repertuar trafiał do kolejnych pokoleń. W 2015 roku ukazał się „Jeszcze raz”, ostatni z wymienionych albumów, co potwierdziło, że powrót stał się trwałym rozdziałem historii grupy.

Źródła:

1. https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwone_Gitary
2. https://czerwonegitary.pl/biografia.html
3. http://czerwonegitary.com/historia/
4. https://www.gdansk.pl/wiadomosci/60-lat-Czerwonych-Gitar,a,277914
5. https://polonia.tvp.pl/kartka-z-kalendarza/3-stycznia-1965-r-powstal-zespol-czerwone-gitary,84339213
6. https://dzieje.pl/wiadomosci/60-lat-temu-powstal-zespol-czerwone-gitary-przez-owczesne-media-nazywany-polskimi