Categories Kultura

Od Mozarta do Madonny: jak muzyka wpływa na społeczeństwo i nasze wybory

Podaj dalej:

Muzyka towarzyszy nam w codziennych chwilach, ale jej wpływ wykracza daleko poza osobiste upodobania. Potrafi kształtować nastroje, jednoczyć ludzi i wyrażać idee, które zmieniają społeczeństwo. W artykule „Od Mozarta do Madonny: jak muzyka wpływa na społeczeństwo i nasze wybory” przyglądam się temu, jak różne gatunki i twórcy oddziałują na nasze decyzje, wartości oraz sposób postrzegania świata.

Najważniejsze informacje:

  • Muzyka kształtuje nastrój, wspólnotę i sposób wyrażania poglądów.
  • Gust wiąże się z rodziną, wykształceniem, statusem i rówieśnikami.
  • Badanie z 2019 roku pokazało różnice grupowe, nie sztywne reguły.
  • Muzyczne upodobania nie określają wartości ani inteligencji człowieka.
  • Dostęp do koncertów ułatwia poznawanie nowych gatunków.
  • Gust zmienia się z czasem — można lubić i Mozarta, i disco polo.

Muzyka może zdradzać, z jakiego środowiska pochodzimy i jaką pozycję zajmujemy. Socjologowie z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN zbadali te zależności w projekcie „Dystynkcje muzyczne”. Jak zauważał Pierre Bourdieu, upodobania muzyczne wyraźnie odróżniają ludzi.

W ogólnopolskim badaniu CAPI z 2019 roku muzykę poważną lubiło 26,6 proc. ankietowanych. Wśród kierowników wyższego szczebla i specjalistów odsetek wyniósł 50,9 proc., wśród właścicieli firm — 41,5 proc., a wśród pracowników umysłowych niższego szczebla — 31,6 proc. Rzadziej wybierali ją robotnicy niewykwalifikowani (16,8 proc.) i rolnicy (12,7 proc.). Beethoven, Mozart i Bach nie są więc wyłącznie kodem elit, choć częściej trafiają do ich playlist.

W przypadku disco polo zależność wygląda odwrotnie, ale nie dotyczy wszystkich grup. Gatunek lubiło ponad 68 proc. rolników i 27 proc. specjalistów oraz kierowników wyższego szczebla. Właściciele firm spoza rolnictwa wyróżnili się wynikiem 55,9 proc. Ta grupa przypominała inteligencję także sympatią do muzyki klasycznej i rocka; być może część przedsiębiorców przejęła muzyczne nawyki inteligenckich rodzin.

Playlista bez etykiet: gust nie mówi, kim jesteś

Na gust muzyczny wpływają pozycja społeczna, kapitał kulturowy rodziców, wykształcenie i rówieśnicy — od szkolnych kolegów po bliskich znajomych. Osoby z wyższym wykształceniem częściej wybierają klasykę, natomiast absolwenci szkół zawodowych i podstawowych częściej deklarują sympatię do disco polo oraz muzyki popularnej. Ponadto edukacja może ułatwiać odbiór gatunków wymagających uważniejszego słuchania.

Te różnice nie tworzą sztywnych podziałów: można lubić zarówno Bacha, jak i taneczne refreny, a wybory zmieniają się wraz z doświadczeniami i otoczeniem. Rozmowy o muzyce łatwo też zamieniają się w ocenianie czyjegoś stylu życia. Płeć i miejsce zamieszkania wpływają na gust stosunkowo słabo, choć mieszkańcy dużych miast mają łatwiejszy dostęp do koncertów, filharmonii i klubów z muzyką na żywo.

Zobacz również:  Tako rzecze Zaratustra – filozofia życia według Nietzschego

Klasykę szczególnie wyraźnie łączą z pozycją społeczną edukacja, rodzinne zwyczaje i dostęp do instytucji kultury. Dla zainteresowanych: poznaj legalne sposoby na Netflixa za darmo. Muzykę popularną wiele osób ceni za energię, taniec i wspólną zabawę — i nie ma w tym niczego gorszego. Dane z 2019 roku pokazują tendencje grupowe, a nie to, czego powinien słuchać każdy z nas. Ostatecznie liczy się playlista, przy której chce się podgłośnić, niezależnie od stanowiska, dyplomu czy adresu.

Mozart czy disco polo: jak pochodzenie społeczne kształtuje preferencje

Gusta muzyczne a klasa społeczna

Mozart i disco polo często symbolizują dwa różne światy, choć gust muzyczny nie mierzy inteligencji ani wartości człowieka. Badanie ogólnopolskiej próby w ramach projektu „Dystynkcje muzyczne” wykazało związek między pozycją zawodową a preferencjami. Muzykę poważną lubiło 26,6 proc. ankietowanych; wśród kierowników wyższego szczebla i specjalistów — 50,9 proc. Właściciele firm osiągnęli wynik 41,5 proc., pracownicy umysłowi niższego szczebla 31,6 proc., robotnicy niewykwalifikowani 16,8 proc., a rolnicy 12,7 proc.

W przypadku disco polo zależność wyglądała niemal odwrotnie: gatunek wskazało ponad 68 proc. rolników, wobec 27 proc. specjalistów i kierowników wyższego szczebla. Wyjątek stanowili właściciele firm spoza rolnictwa — 55,9 proc. z nich lubiło ten gatunek. Socjologowie z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, w tym prof. Henryk Domański, dr Dariusz Przybysz, dr Katarzyna Wyrzykowska i dr Kinga Zawadzka, badali związki gustów muzycznych z pozycją na rynku pracy. Wybór Mozarta czy tanecznego hitu nie opisuje całego człowieka, ale może wskazywać na jego środowisko i bliskie mu wzory kultury.

Dom i szkolna paczka podpowiadają, czego słuchamy

Socjologia muzyki

Na gust wpływają przede wszystkim status społeczny rodziców, domowy kapitał kulturowy, wykształcenie i rówieśnicy. Dzieci rodziców o wyższej pozycji społecznej częściej deklarowały sympatię do muzyki klasycznej; podobnie częściej wybierali ją absolwenci uczelni niż osoby po szkołach zawodowych lub podstawowych. Znaczenie mają także znajomi, bo muzyczne upodobania kształtują się już w szkolnej paczce. Płeć i miejsce zamieszkania wpływają słabiej, choć mieszkańcy dużych miast mają więcej okazji do udziału w koncertach i poznawania różnych gatunków. Jeżeli temat cię interesuje, poznaj zaskakujące miejsce zamieszkania Agnieszki Holland.

Socjologowie często badają muzykę klasyczną — od Beethovena i Bacha po Mozarta — jako wyraźny wskaźnik podziałów społecznych. Nie dlatego, że wymaga „lepszego” ucha, lecz dlatego, że dostęp do niej, rodzinne nawyki i edukacja tworzą określone wzory. Najciekawsze jest więc nie to, kto wybiera operę, a kto weselny parkiet, lecz jak codzienne otoczenie kształtuje nasze wybory. Warto też pamiętać, jak łatwo gust zamienia się w etykietkę.

Zobacz również:  Nowy serial inspirowany muzyką Ushera - co nas czeka w nadchodzącej produkcji?

Rówieśnicy i rodzina — kto wpływa na nasze wybory muzyczne

Pierwsze muzyczne wspomnienia często wiążą się z domem: ktoś nuci przy gotowaniu, w samochodzie gra ulubiona płyta, a rodzinne spotkanie kończy się wspólnym śpiewaniem. Rodzice przekazują piosenki i uczą sposobu słuchania — od zabawy przy disco polo po skupienie przy Bachu, Mozarcie czy Beethovenie. Badania socjologów z PAN pokazują też związek między gustem a pozycją społeczną oraz kapitałem kulturowym rodziny: dzieci rodziców o wyższym statusie częściej deklarują sympatię do muzyki klasycznej.

Wraz z czasem spędzanym z rówieśnikami poszerza się muzyczny świat. Wspólne playlisty, rozmowy o wykonawcach i piosenki puszczane na przerwach potrafią silnie wpłynąć na gust. W ogólnopolskim badaniu CAPI z 2019 roku muzykę poważną lubiło 26,6 proc. ankietowanych; wśród kierowników wyższego szczebla i specjalistów odsetek wyniósł 50,9 proc., a wśród rolników — 12,7 proc. Z kolei disco polo wskazało ponad 68 proc. rolników i 27 proc. kierowników oraz specjalistów.

Na liście znajdują się przykłady czynników i obserwacji, które pokazują, co może kształtować muzyczny gust:

  • rodzinne tradycje muzyczne i piosenki poznawane w domu;
  • wpływ rówieśników, wspólnych playlist i rozmów o wykonawcach;
  • związek upodobań muzycznych z wykształceniem i pozycją społeczną;
  • większy dostęp do koncertów i nowych artystów w dużych miastach.

Od rodzinnych piosenek do nowych brzmień — tak zmienia się nasz gust

Na wybory wpływa również wykształcenie: osoby z wyższym częściej sięgają po klasykę, a absolwenci szkół zawodowych lub podstawowych — po popularne, rozrywkowe brzmienia. Nie da się jednak przypisać gustu jednej grupie. Właściciele firm łączyli w badaniu sympatię do klasyki i rocka z zamiłowaniem do disco polo, które deklarowało 55,9 proc. z nich. Sama słucham różnych gatunków, a odkrywanie muzyki polecanej przez bliskich sprawia mi radość.

Choć płeć i miejsce zamieszkania zwykle znaczą mniej niż rodzina, przyjaciele czy wykształcenie, mieszkańcy większych miast łatwiej chodzą na koncerty i poznają nowych artystów. Gust może się zmieniać: zaczynać od piosenki usłyszanej w rodzinnym aucie, rozwijać pod wpływem szkolnych znajomych, a z czasem wzbogacać o kolejne style. Bliscy często podpowiadają, czego posłuchać, ale dalsze odkrycia zależą już od nas.

Ciekawostka: piosenki poznane w dzieciństwie często zostają z nami na całe życie — nie tylko dlatego, że je pamiętamy, lecz także dlatego, że kojarzą się z bliskimi i wspólnymi chwilami.

Wykształcenie, status i dostęp do kultury muzycznej

Wykształcenie, status społeczny i pochodzenie wpływają na gusty muzyczne oraz dostęp do kultury w Polsce.

  • Status społeczny a preferencje: Osoby na wyższych stanowiskach i w lepszej sytuacji materialnej częściej wybierają muzykę klasyczną. W 2019 r. lubiło ją 50,9 proc. kierowników wyższego szczebla i specjalistów oraz 41,5 proc. właścicieli firm. Wśród robotników niewykwalifikowanych odsetek wyniósł 16,8 proc., a wśród rolników — 12,7 proc.
  • Muzyka popularna i disco polo: Disco polo cieszy się większą popularnością wśród osób o niższym statusie; sympatię do tego gatunku deklarowało ponad 68 proc. rolników i 27 proc. specjalistów oraz kierowników wyższego szczebla. Jednak disco polo lubiło także 55,9 proc. właścicieli firm.
  • Znaczenie wykształcenia: Absolwenci szkół wyższych częściej wybierają muzykę poważną, natomiast osoby z wykształceniem zawodowym lub podstawowym — disco polo i inne popularne gatunki. W badaniu ogólnopolskim muzykę poważną lubiło 26,6 proc. respondentów.
  • Pochodzenie i środowisko: Gusty kształtują się już w domu rodzinnym. Wyższy status rodziców i większy kapitał kulturowy sprzyjają zainteresowaniu muzyką klasyczną. Wpływają na nie także rówieśnicy i bliscy znajomi, zwłaszcza w szkole.
  • Dostęp do kultury muzycznej: Miejsce zamieszkania słabo różnicuje same preferencje, ale w większych miastach łatwiej uczestniczyć w kulturze, na przykład chodzić na koncerty. Podobnie płeć wpływa na gust mniej niż status, wykształcenie i otoczenie społeczne.
  • Gust jako element hierarchii społecznej: Badania socjologów PAN pokazują, że preferencje muzyczne często odzwierciedlają podziały klasowe. Muzyka klasyczna — m.in. utwory Beethovena, Mozarta, Bacha, Mahlera i Wagnera — częściej wiąże się z wyższym wykształceniem i bardziej złożoną pracą. Z kolei muzyka rozrywkowa częściej służy jako łatwo dostępna forma rozrywki.
Zobacz również:  Imieniny Neli – tradycje, zwyczaje i znaczenie tego święta

Źródła:

  1. https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/socjologowie-z-pan-muzyke-powazna-w-polsce-najbardziej-lubia-kierownicy-wyzszego

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jakie zależności między pozycją zawodową a muzyką klasyczną odnotowano w badaniu z 2019 roku?

Muzykę poważną lubiło 26,6 proc. ankietowanych. Wśród kierowników wyższego szczebla i specjalistów odsetek wyniósł 50,9 proc., a wśród rolników — 12,7 proc.

Które grupy najczęściej deklarowały sympatię do disco polo?

Disco polo lubiło ponad 68 proc. rolników. Zainteresowanie tym gatunkiem deklarowało również 55,9 proc. właścicieli firm spoza rolnictwa.

Co wpływa na kształtowanie się gustu muzycznego?

Znaczenie mają między innymi rodzinne tradycje i kapitał kulturowy, wykształcenie, status społeczny oraz wpływ rówieśników i znajomych.

Czy preferencje muzyczne określają inteligencję lub wartość człowieka?

Nie. Gust może wiązać się z doświadczeniami i środowiskiem, ale nie mierzy inteligencji ani wartości człowieka. Można lubić zarówno muzykę klasyczną, jak i disco polo.

Jak miejsce zamieszkania może wpływać na kontakt z muzyką?

Samo miejsce zamieszkania stosunkowo słabo różnicuje preferencje, ale mieszkańcy dużych miast mają łatwiejszy dostęp do koncertów, filharmonii i klubów muzycznych.

Autorka bloga DobraStacja.pl, która z pasją pisze o muzyce w jej różnych odsłonach — od dźwięków płynących z instrumentów, przez twórczość muzyków, aż po stacje radiowe, które nadają rytm codzienności. Interesuje się zarówno klasycznymi brzmieniami, jak i współczesnymi trendami, łącząc wiedzę z autentyczną miłością do dźwięku.

Na DobraStacja.pl porusza tematy związane z instrumentami muzycznymi, ich historią, brzmieniem i zastosowaniem, a także przybliża sylwetki muzyków, zespołów i artystów. Dużą uwagę poświęca również stacjom radiowym — analizuje ich formaty, repertuar i rolę, jaką odgrywają w odkrywaniu nowej muzyki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *